neyestane
برنامۀ نشستهای فرهنگی از مهر ماه 96

برنامۀ نشستهای فرهنگی از مهر ماه 96

1) شنبه ها ساعت 17 لیلی و مجنون نظامی با حضور استاد دکتر عبّاس خیرآبادی

2) شنبه ها ساعت 18 غزلیات حافظ با حضور استاد دکتر عبّاس خیرآبادی

3)  یکشنبه ها ساعت 8:30 نشست پژوهشی گیاهان طبّی

4) یکشنبه ها ساعت 9:30 نشست پژوهشی شاهنامه

5) دوشنبه ها ساعت 17 حدیقۀ سنایی با حضور استاد دکتر اندیشۀ قدیریان

6) دوشنبه ها ساعت 18 منطق الطیر عطّار با حضور استاد دکتر اندیشۀ قدیریان

7 دوشنبه ها ساعت 19 غزلیات شمس با حضور استاد دکتر اندیشۀ قدیریان

https://t.me/neyestanekhabar

خردادگان در بیرجند

دکتر الهه معروضی

چکیدۀ مقاله

در گازار و مهموئی بیرجند هر ساله کشاورزان در فاصلۀ بیستم اردیبهشت تا اوایل خرداد بر سر قنوات چندین گوسفند قربانی کرده و با گوشت قربانی و بلغور گندم غلور (شبیه حلیم) می­ پزند و آن را بین اهالی تقسیم می­کنند.

مشابه این رسم در روستاهای خمین و اراک در همین زمان و در بجنورد در اوّل تیرماه اجرا می ­شود.  در روستای خورم­ آباد اراک درست در هفتادمین روز بهار (هشتم خرداد رسمی) که آبان روز از خرداد ماه (= هئورتات) می­باشد این آئین را به جا می­ آورند.

چهارم خرداد رسمی هم خرداد روز از خرداد ماه  و جشن خردادگان می­ باشد که به نام هئورتات امشاسپند موکّل بر آبها بر پا می­ شود.

جالب توجّه است این رسم در روستاهایی اجرا می­ شود که در دامنۀ کوه می­ باشند و این موسم سال که برف کوهها آب شده و چشمه­ ها فعّالتر می ­شوند رسم را اجرا می­ کنند. در بجنورد که سردسیرتر است رسم دیرتر برگزار می­ شود.

آبی که از کوهها سرازیر می­ شود از چشمه می­ جوشد، چون نیالوده است با اردیسور آناهیتا ایزد بانوی باکرۀ آبها که نامش به معنی رود فراخ و نیرومند نیالوده است پیوستگی دارد.  در آبان یشت ذکر شده این ایزد بانو  بر قلّۀ کوه هُگَر سکنی دارد و تعداد کثیری از بزرگان در پای کوهها برای وی چارپایان فراوان قربانی می­ کنند. هئورتات بعدها جایگزین آناهیتا شده است.

از شواهد دیگری که دلالت بر گرامیداشت آناهیتا در بیرجند می­ کنند، یکی انتظار بارانهای ششه است که آمدن این بارانها را تا خردادگان شگون و پس از آن نافرخنده می­ دانند.  واژة شش یا شوش به معنی آناهیتاست.

دیگر گرامیداشت دو مزار کاهی و کوهی و چشمه­ های آنها و دعای باران مردم بیرجند می­ باشد که در آن می­گویند: " الله بده تو بارون، به حرمت مزارون".

واژگان کلیدی: خردادگان،  بیرجند، آناهیتا، باران، دعای باران.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شد آنکه اهل نظر بر کناره می رفتند _______ هزار گونه سخن در دهان و لب خاموش